Ua Kayongo Hybrid Maize

 

A New Approach to Controlling Parasitic Striga for Kenyan Maize Producers

 

Okhukhonya Abalimi BamuKenya Okhulonda Oluyongo - Striga

 

Oluyongo -striga, lwamanyikhana sana mbu Kayongo (Luo) nomba Oluyongo (Luhya). Ne ni aina yoluyongo olwikhonyeranga ebirakwa bindi mmukunda okhumera obulayi. Oluyongo luno lwononinjia ebirakwa shingana amatuuma kachira ebiokhulia nibititiya mutsinzu tsielfu tsinyinji.  Oluyongo -striga, lumeranga obulayi khulwa lurumishiranga eshiokhulia shiamatuuma karumishiranga mmukunda. Imwo yo oluyongo ino itsokananga mwiloba olwomukunda kulimungwa ne inyala okhumenyamwo emiaka eminji sana khonilimera olundi.  Tsimwo tsiooluyongo -striga etsiba nitsimeranga tsikhalanga khu emisi tsia amatuuma ne tsinyoolanga eshiokhulia shiatsio okhurula khu matuuma kano, nikachira amatuuma kakhunye mana olwitsa kafwe.  Oluyongo luno mbu striga kenyekhananga lwachirwe nemikhono nilurusibwa halala nende ebirakwa biasikala mmukunda kwalimo oluyongo luno, mana biosi bisambwe kho bilasalana mmukunda tawe.

 

Imwo imbya yamatuuma mbu hybrid, eilangungwa mbu Ua Kayongo, ni amatuuma kabakhwa omusaala mbu StrigawayTm. Imwo ino yarererwe ebuluhya nende ebunyolo kho ilonde oluyongo lubule okhwinjira mumatuuma tawe.  Omusala kuno mbu StrigawayTm, kwiranga oluyongo luba nilumeranga mana olutemanga okhwikhala khwituuma liba niliri mmukunda.  Imwo ya Ua Kayongo irakungwa mana ihengwa tsa shinga olwa amatuuma kandi kakawaida kahengungwa. Kenyekhanga kaachirwe obulayi, kahesibwe obwiyangu buhera mmukunda, imwo indayi, neimbolea, khandi nokhwaka omukunda khasootso norusia oluyongo.  Amatuuma ka Ua Kayongo khandi, shikanyala okhurakwa mubwina bulala nende ebirakwa bindi shinga amakanda, tsimbindi, nende ebindi ebinji shingana bino tawe. Abalimi benyekhanga bosie emikhono chiabo obulayi nibakhatiira nomba nibakharaka imwo ino, kho babule okhubakha tsimwo tsindi omusala kwa StrigawayTm.

 

Abalimi betsusibwa okhutsokasia oburumishi bwe imwo ya Ua Kayongo nende tsinjira tsindi tsiabulano tsiokhulonda oluyongo - striga khumiaka eminji tsitsanga.  Abalimi balalola oluyongo nilulameranga sana tawe ahambi nende amatuuma khulwa okhulekwa nende omusala kwa StrigawayTm.  Imwo ya Ua Kayongo ino nikusibwe khubiiro biosi muKenya okhubirira khu Kenya Seed, Lagrotech nende amaduuka kandi kakusinjia tsimwo ebuluhya nende ebunyolo. Amakhuwa kano nikachake omwaka kuno (2005) nikutsitsanga okhuwa.


Format Home  l  Striga Home  Mobilizing Farmers  l Striga Threats  Know your Enemy  First Defense 

 Striga Management  Ua Kayongo  Establish Ua Kayongo  l Questions on Striga  

 Striga Swahili  Striga Luo  Striga Luhya  Contact Details  


© 2005. African Agricultural Technology Foundation's ( AATF Striga Management Project ).
For inquiries contact [format@wananchi.com].
Last updated: 01/25/06.